Viwango vya 2026
| Tozo | Kiwango | Maelezo |
|---|---|---|
| Mrabaha wa kawaida | 6% | Kwa mauzo ya kawaida na kusafirisha nje |
| Mrabaha, ukiuza kwa Benki Kuu | 4% | Chini ya mpango wa Benki Kuu wa kununua dhahabu nchini |
| Mrabaha, ukiuza kwa kiwanda cha kusafisha nchini | 2% | Kwa viwanda vilivyoidhinishwa |
| Ada ya ukaguzi | 1% | Imeondolewa kwa dhahabu ya mpango wa Benki Kuu na inayouzwa kwa viwanda vya kusafisha |
| Tozo ya UKIMWI | 0.1% | Iliongezwa na Sheria ya Fedha 2025 |
Mfano wa Hesabu
Tuseme unauza gramu 100 za dhahabu kwa bei elekezi ya soko la madini ya tarehe 5 Septemba 2026, yaani TSh 341,008 kwa gramu. Thamani ni TSh 34,100,800. Mrabaha peke yake ungekuwa:
| Unauza kwa | Mrabaha |
|---|---|
| Mrabaha wa kawaida (6%) | TSh 2,046,048 |
| Ukiuza kwa Benki Kuu (4%) | TSh 1,364,032 |
| Ukiuza kwa kiwanda cha kusafisha nchini (2%) | TSh 682,016 |
Huu ni mfano tu wa kuonyesha tofauti kati ya viwango. Ada nyingine na makato ya mnunuzi hutegemea mahali na namna unavyouza.
Sharti la Asilimia 20 Kuuzwa Nchini
Si chini ya asilimia 20 ya dhahabu inayochimbwa inapaswa kutengwa kwa ajili ya kuuzwa ndani ya nchi. Benki Kuu ya Tanzania ina haki ya kwanza ya kuinunua. Kwa wachimbaji wadogo, kuuza kwenye masoko ya madini na vituo vya ununuzi vilivyoidhinishwa ndiyo njia rahisi ya kutimiza sharti hili na kupata mrabaha wa kiwango cha chini.
Wapi Kuuza
Uza kwenye masoko ya madini na vituo vya ununuzi vilivyosajiliwa. Tazama maelezo ya masoko ya Geita, Chunya na Kahama, na bei ya dhahabu leo.
Viwango hubadilika kupitia Sheria ya Fedha kila mwaka. Ukurasa huu si ushauri wa kodi. Thibitisha viwango vya sasa na Tume ya Madini au TRA.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara
Mrabaha wa dhahabu Tanzania ni asilimia ngapi?
Kiwango cha kawaida ni asilimia 6 ya thamani ya dhahabu. Kinapungua hadi asilimia 4 dhahabu ikiuzwa kwa Benki Kuu ya Tanzania, na asilimia 2 ikiuzwa kwa kiwanda cha kusafisha dhahabu hapa nchini.
Ada ya ukaguzi ni kiasi gani?
Ada ya ukaguzi na uthibitisho ni asilimia 1 kwa madini mengi. Chini ya mpango wa Benki Kuu wa kununua dhahabu nchini, ada hii imeondolewa kwa dhahabu inayouzwa kupitia mpango huo.
Sharti la asilimia 20 ni nini?
Kwa mujibu wa kanuni za biashara ya madini za 2024 na Sheria ya Fedha 2025, si chini ya asilimia 20 ya dhahabu inayochimbwa inapaswa kutengwa kwa ajili ya kuuzwa ndani ya nchi. Benki Kuu ina haki ya kwanza ya kununua, na ikikataa, Tume ya Madini huruhusu kuuza kwa wanunuzi wengine walioidhinishwa.
Mrabaha unalipwa wapi?
Ukiuza kwenye soko la madini au kituo cha ununuzi, mrabaha na ada hukatwa na kuwasilishwa wakati wa mauzo, na unapewa stakabadhi. Hifadhi stakabadhi zote kwa ajili ya kumbukumbu za leseni na kodi.
Kuna kodi nyingine zaidi ya mrabaha?
Ndiyo. Kuna tozo ya UKIMWI ya asilimia 0.1 ya thamani ya madini iliyoongezwa na Sheria ya Fedha 2025, ushuru wa huduma wa halmashauri, na kodi ya mapato kulingana na aina ya biashara yako. Wasiliana na mshauri wa kodi au TRA kwa hali yako mahususi.
Bart Mining
Pata dhahabu zaidi kutoka kwenye mawe yako
Mrabaha hauwezi kuepukwa, lakini dhahabu inayopotea kwenye mabaki inaweza kuokolewa. Tunasambaza concentrator, matanki ya CIP na plant za elution zinazoongeza kiasi unachopata.